Ümidimi kaybettim, buradan nasıl çıkarım?

Tövbe edip bozunca içinden "senden adam olmaz" sesi mi yükseliyor? Ümitsizlik nasıl geçer, Risale-i Nur'dan ve "Kalbin Kanseri: Ümitsizlik" sohbetimizden sade bir dille anlattık.

Maksat 114 4 dk okuma

Tövbe ediyorsun, birkaç gün sonra bozuyorsun. Bir yandan dersler, ev, gelecek derken her şey üst üste geliyor. Sonra içinden o ses yükseliyor: Senden adam olmaz. Bu ses tanıdık geldiyse, bu yazı tam senin için: Ümitsizlik nasıl geçer, birlikte bakalım.

Maksat 114 YouTube kanalındaki "Kalbin Kanseri: Ümitsizlik" sohbetinde bu sesi Risale-i Nur'dan okuyup konuşuyoruz. Videoyu aşağıda izleyebilir, yazıda da öne çıkan noktaları okuyabilirsin.

Kalbin Kanseri: Ümitsizlik YouTube’da izle →

Ümitsizlik neden "kalbin kanseri"?

Risale-i Nur'da ümitsizliğin adı ye's. Bediüzzaman onu Hutbe-i Şâmiye'de bütün bir ümmetin hastalığı olarak anlatırken çok ağır bir kelime seçiyor: seretan, yani kanser.

Ye's; ümmetlerin, milletlerin “seretan” denilen en dehşetli bir hastalığıdır. Ve kemâlâta mâni (…)

İlk Dönem Eserleri, Hutbe-i Şâmiye, Arabî Hutbe-i Şâmiye Eserinin Tercümesi, İkinci Kelime: "Ye's"

Kemâlâta mâni, yani insanı olgunluğa ve güzelliğe götüren her yolu kesen bir engel. Metin bir ümmet için konuşuyor ama teşhis tek bir kalp için de geçerli: Ümidini kaybeden insan, iyiye doğru atacağı adımı daha baştan atmıyor. Videoda şu da söyleniyor: "Ümitli olmak burada bir emirdir." Yani ümit, keyfimize kalmış bir ruh hâli değil; sarılmamız istenen bir vazife.

Videodaki kurbağa hikâyesi de buraya bağlanıyor. Çukura düşen iki kurbağaya yukarıdakiler "Sizin dışarı çıkmanız imkânsız" diye sesleniyor. Biri zıplamayı bırakıyor; öteki çabalaya çabalaya çıkıyor, çünkü sağırmış, söylenenleri hiç duymamış. Videodaki ders şu: "Aynı o kurbağa gibi olmak lazım. Yani sağır olmak lazım." O ümit kıran ses bazen dışarıdan gelir, bazen kendi içinden. İkisine de kulağını kapatabilirsin.

"Benden adam olmaz" düşüncesi nereden geliyor?

Mesnevî-i Nuriye'de ümitsizliğin nasıl işlediği adım adım anlatılıyor. Videoda bu bölüm okunup açıklanıyor:

Arkadaş! Amele ve tâate muvaffak olamayan azaptan korkar, ye'se düşer. Böyle bir meyûsun gözüne, dinî meselelere münâfî ednâ ve zayıf bir emâre, kocaman bir bürhân görünür. Böyle birkaç emâreyi elde eder etmez, diğer emârelerin sâikasıyla ilân-ı isyan ederek İslâm dâiresinden çıkar, şeytanın ordusuna iltihak eder.

Mesnevî-i Nuriye, Dördüncü Risale: Katre, Hâtime, Birinci Hastalık

Yani ibadette bir türlü istediği gibi olamayan kişi önce korkuyor, sonra ümidini kaybediyor. Bu hâldeyken küçücük bir emâre, yani zayıf bir ipucu, gözüne kocaman bir bürhân, yani kesin bir delil gibi görünüyor. "Yine bozdum, demek ki bende iş yok" cümlesi tam böyle bir ipucu. Bir sınavdan düşük alıp "Ben bu okulu bitiremem" demeye benziyor: Tek bir sonuç, bütün geleceğin hükmü gibi okunuyor. Şeytanın asıl istediği de bu; seni bir günahla değil, o günahtan sonraki ümitsizlikle yakalamak.

Videoda yaygın bir yanlış anlamaya da değiniliyor. Bazıları nasuh tövbesini "bir daha asla yapmamak" diye anlıyor, bozunca da tövbesinin boşa gittiğini düşünüyor. Videodaki cevap net: "Nasuh tövbesi demek samimi tövbe etmek demektir." Aynı günaha tekrar düşmeyi Aynı günahı tekrar yaptım, tevbem kabul olur mu? yazısında ayrıca konuştuk.

Başka kapı yok

Peki çıkış nerede? Aynı Mesnevî metni hemen ardından yolu gösteriyor:

Binâenaleyh, a'mâle muvaffak olamayanlar, ye'se düşmemek için şu âyete müracaat etsin.

Mesnevî-i Nuriye, Dördüncü Risale: Katre, Hâtime, Birinci Hastalık

De ki: Ey kendi nefisleri aleyhine haddi aşan kullarım! Allah'ın rahmetinden ümit kesmeyin! Çünkü Allah bütün günahları bağışlar. Şüphesiz ki O, çok bağışlayan, çok esirgeyendir.

Zümer Sûresi, 53 (Diyanet Kur'an Platformu, Diyanet Vakfı meali)

Âyet, "kendi nefisleri aleyhine haddi aşan" kişilere sesleniyor; yani tam da "ben çok hata yaptım" diyene. Rahmet kapısı onun yüzüne kapanmıyor, özellikle ona açılıyor. Bediüzzaman'ın bir münâcâtında, yani Allah'a yakarışında da aynı duygu var:

Eğer kemâl-i rahmetinle onu kabûl etsen, mağfiret edip rahmet etsen, zâten o Senin şânındır. Çünkü Erhamürrâhimîn'sin. Eğer kabûl etmezsen, Senin kapından başka hangi kapıya gideyim? Hangi kapı var? Senden başka Rab yok ki, dergâhına gidilsin.

Lem'alar, On Yedinci Lem'a, On İkinci Nota

Videoda dendiği gibi: "Başka kapımız yok ki. Kime gideceksin?" Ümitsizlik seni kapıdan uzaklaştırmak ister. Oysa gidecek başka kapı olmadığını bilmek, insanı tekrar o kapıya döndürür. Videoda bir de güzel bir benzetme var: Pişmanlık duyan kalpte ümit tohumları "her zaman taze duracak. Bir duayla yeşerir. Bir ayetle bir sohbetle yeşerir."

Kıştan sonra bahar gelir

Videonun son kısmı Kur'an'dan ümit dersleriyle dolu. Bunlardan biri baharı gösteriyor:

Allah'ın rahmetinin eserlerine bir bak: Arzı, ölümünün ardından nasıl diriltiyor! Şüphesiz O, ölüleri de mutlaka diriltecektir. O, her şeye kadirdir.

Rûm Sûresi, 50 (Diyanet Kur'an Platformu, Diyanet Vakfı meali)

Âyet önce ahiretteki dirilişi anlatıyor; videoda ise bir de insanın kendi hayatına bakılıyor. Şöyle deniyor: "Yaşadığım hadiselerden dolayı manevi bir kış yaşadığım zamanlar oluyor." Yaprakların döküldüğü, "bittim" dediğin günler. Ama kışın kupkuru görünen ağaç ölmüş değil; baharı bekliyor. Her bahar o dalları yeniden yeşerten kudret, senin kurumuş gibi görünen kalbini de yeniden yeşertebilir.

Kısacası

Ümitsizlik nasıl geçer? Önce onun bir delil değil, bir hastalık olduğunu fark ederek. Tek bir düşüşü "benden olmaz" hükmüne çevirmeyerek, ümit kıran seslere biraz sağır olarak ve "başka kapım yok" diyip tövbeye, duaya dönerek. Videonun kapanışındaki fikir de bunu tamamlıyor: Kuraklık nasıl yağmur duasının vaktiyse, sıkıntılı günler de ümidin vakti. Videoda dendiği gibi: "Hayatında musibetler, sıkıntılar varsa, hastalıklar varsa, çıkmazlara düştüğün durumlar varsa ümitli olmak, ümitvar olmak diye bir ibadet var. Onun vakti gelmiştir."

Bu yazı ümitsizliğin manevi yönünü konuşuyor. Uzun süren ve hayatını etkileyen bir çöküntü hissin varsa, bir uzmana ve güvendiğin birine danışmak da önemlidir.

Videoda neler var?

Devamı için

Bu yazı videonun kısa bir özeti. Videonun tamamını izle; Hz. Yûnus'un balığın karnındaki duası ve Yâsin Sûresi'nden ümit dersleri de orada.

Bu konu ilgini çektiyse şu yazılar da iyi gelebilir: Namazı aksatıyorum, nasıl düzene sokarım? ve Gelecek kaygısıyla nasıl baş edilir?

Bu soruları yüz yüze konuşmak istersen Salı ve Cuma günleri umumi derslerimize de bekleriz. Yeni videoları kaçırmamak için YouTube kanalımıza abone olabilirsin.

YouTube kanalımıza abone ol

Sıkça sorulanlar

Ümitsizlik nasıl geçer?

Önce ümitsizliğin bir delil değil, bir hastalık olduğunu fark etmekle başlar. Tek bir düşüşü "benden olmaz" hükmüne çevirmemek, ümit kıran seslere sağır olmak ve "başka kapım yok" diyip tövbeye, duaya dönmek yol açar. Uzun süren ve hayatını etkileyen bir çöküntü hissin varsa bir uzmana ve güvendiğin birine danışmak da önemlidir.

Risale-i Nur'da ye's ne demek?

Ye's, ümitsizlik demektir. Hutbe-i Şâmiye'de ümmetlerin ve milletlerin "seretan" yani kanser denilen en dehşetli hastalığı olarak anlatılır ve "kemâlâta mâni", yani insanı olgunluğa götüren yolu kesen bir engel olarak tarif edilir.

Tövbemi bozdum, benden adam olmaz mı?

Mesnevî-i Nuriye'ye göre ibadette başarılı olamayan kişi önce azaptan korkar, sonra ye'se düşer; bu hâlde zayıf bir ipucu ona kesin bir delil gibi görünür. "Yine bozdum, demek ki bende iş yok" düşüncesi tam da böyle bir ipucudur. Aynı metin, ye'se düşmemek için Zümer Sûresi 53. âyete müracaat etmeyi tavsiye eder.

"Allah'ın rahmetinden ümit kesmeyin" âyeti hangisi?

Zümer Sûresi 53. âyettir: "De ki: Ey kendi nefisleri aleyhine haddi aşan kullarım! Allah'ın rahmetinden ümit kesmeyin! Çünkü Allah bütün günahları bağışlar. Şüphesiz ki O, çok bağışlayan, çok esirgeyendir." (Diyanet Vakfı meali). Âyet, tam da "ben çok hata yaptım" diyen kişiye seslenir.

Ümitli olmak bir ibadet mi?

"Kalbin Kanseri: Ümitsizlik" sohbetinde "Ümitli olmak burada bir emirdir" deniyor. Videonun kapanışında da kuraklığın yağmur duasının vakti olması gibi, musibet ve sıkıntı günlerinin "ümitli olmak, ümitvar olmak" ibadetinin vakti olduğu anlatılıyor.

Bu konuları birlikte konuşalım

Salı ve cuma günleri Altınşehir'deki merkezimizde herkese açık derslerimize bekleriz. Merak ettiğiniz bir şey varsa bize yazın ya da arayın.