Bu dünyada misafirsin, peki nereye gidiyorsun?
Buraya eli boş geldik, bir gün eli boş çıkacağız. Risale-i Nur'dan misafirlik şuurunu, ölümün anlattıklarını ve köprüdeki cep feneri temsilini videomuzla birlikte sade bir dille anlattık.
Maksat 114 5 dk okuma
Bir otele ya da bir arkadaşının evine misafir olarak gittiğini düşün. Odanın duvarlarını boyamaya, eşyaları kendi adına kaydettirmeye kalkmazsın. Bilirsin ki birkaç gün sonra çıkacaksın. Ev sahibinin kurallarına uyar, ikram edileni yer, teşekkür eder ve yoluna devam edersin.
Peki ya bu dünya? Buraya hiçbir şeyimiz olmadan geldik ve bir gün yine eli boş çıkacağız. Ama çoğu zaman sanki hiç gitmeyecekmişiz gibi yaşıyoruz. İşte bu yazının ve videonun sorusu tam olarak bu: Bu dünyada misafirsin. Peki nereye gidiyorsun?
Maksat 114 YouTube kanalındaki bu sohbette Risale-i Nur'dan Mesnevî-i Nûriye, Sözler, Mektubat ve İhtiyarlar Risalesi eşliğinde misafirlik şuurunu konuşuyoruz. Videoyu aşağıda izleyebilir, yazıda da öne çıkan noktaları okuyabilirsin.
Dünya bir misafirhane
Bediüzzaman Said Nursî, Sözler'in Onyedinci Söz'ünde dünyayı birkaç benzetmeyle anlatır: Bir ticaret yeri, geçici bir gezinti yeri ve bir misafirhane. Misafirhanenin bir sahibi var; yemek, içmek, yaşamak onun izniyle ve onun kuralları içinde oluyor. Misafire düşen de bunun farkında olmak ve vakti gelince geride kalanlara takılıp kalmadan çıkıp gitmek.
Hem bir misâfirhânedir. Öyle ise, onu yapan Mihmandâr-ı Kerîm'in izni dâiresinde ye, iç, şükret. Kanunu dâiresinde işle, hareket et. Sonra arkana bakma, çık, git.
Sözler, Onyedinci Söz, Birinci Makam
Mektubat'ta da aynı fikir bir hayat ölçüsüne dönüşüyor. Dünya geçici, ömür kısa, yapılacak önemli işler çok ve kalıcı hayat burada kazanılıyor. O hâlde en şanslı insan, kendini misafir bilen ve misafirhanenin sahibinin istediği gibi yaşayan kişidir.
Elbette en bahtiyar odur ki: (…) kendini misâfir telâkki edip misâfirhâne sâhibinin emirlerine göre hareket etsin; selâmetle kabir kapısını açıp saâdet-i ebediyeye girsin…
Mektubat, Onaltıncı Mektup, Beşinci Nokta
"Ben üç yerde misafirim"
İhtiyarlar Risalesi'nde Bediüzzaman kendi yaşadığı bir anı anlatır. İstanbul'da, Eyüp Sultan kabristanının yüksek bir yerinde oturmuş şehre bakarken, o kabristana yüz kere İstanbul'un boşaldığı ve kendisinin de bir gün gideceği aklına gelir. Sonra camideki küçük odaya girip şunu düşünür: Bu odada da, İstanbul'da da, dünyada da misafirim. Nasıl bu odadan çıkacaksam bir gün İstanbul'dan, bir gün de dünyadan çıkacağım.
Düşündüm ki, ben üç cihette misâfirim: Bu menzilcikte misâfir olduğum gibi, İstanbul'da da misâfirim, dünyada da misâfirim. Misâfir, yolunu düşünmeli.
Lem'alar, Yirmialtıncı Lem'a (İhtiyarlar Risalesi), Onuncu Ricâ
Ölüm bir ayrılık mı, kavuşma mı?
Bu düşünce önce ağır bir hüzün getirir: Sadece birkaç dostundan değil, sevdiği şehirden ve bütün dünyadan ayrılacaktır. Ama aynı yerde Kur'an'ın nuruyla bu hüzün sevince döner. Esaret yıllarında Rusya'da, Kosturma'da birkaç esir subay arkadaşı vardır ve hepsinin İstanbul'a döneceğini bilmektedir. Kendisine "İstanbul'a mı gideceksin, burada mı kalacaksın?" diye sorulsa elbette sevinerek gitmeyi seçerdi; çünkü dostlarının neredeyse hepsi zaten oradadır.
İşte ölüm de böyle: Çocukluğundan beri sevdiklerinin büyük çoğunluğu öteki tarafa göçmüş, burada kalan birkaç dost da oraya gidecek. O zaman ölüm bir kopuş değil, onlara kavuşmaktır.
Dünyada vefâtın firâk değil, visâldir; o ahbaplara kavuşmaktır.
Lem'alar, Yirmialtıncı Lem'a (İhtiyarlar Risalesi), Onuncu Ricâ
Ticaret ve memuriyet: Dönüş O'nadır
Misafir burada boş durmaz. Onyedinci Söz'e göre dünya aynı zamanda seyyar bir ticaretgâh, yani gezici bir pazar: "Alışverişini yap, gel" der. Asıl kazancı burada yapıp gideceğin yere götürürsün.
Mesnevî-i Nûriye'de ise insanın elindeki can ve malın kendisine ait olmadığı, bir emanet olduğu anlatılır. İnsan, görevli bir asker gibidir: Sahibinin adıyla çalışır, onun hesabıyla iş yapar. Başına bir musibet gelince de "İnnâ lillâhi ve innâ ileyhi râciûn" der; yani "Biz Allah'a aidiz ve O'na döneceğiz." Nereye gittiğinin cevabı da işte bu cümlede saklı.
Sen muvazzaf ve memur bir askersin. O'nun nâmıyla çalış ve hesabıyla amel et.
Mesnevî-i Nûriye, Zühre, Beşinci Nota
Benliğini at: Köprüdeki cep feneri
Sözler'in Yirmiüçüncü Söz'ünde çok etkileyici bir temsil var. Bediüzzaman kendini zifiri karanlıkta, iki yüksek dağın arasındaki korkunç bir köprünün üstünde görür. Elinde sönük bir cep feneri vardır. Feneri sağa çevirince koca bir mezarlık, sola çevirince fırtınalar, aşağı çevirince uçurum, etrafa çevirince canavarlar görür. Fener nereye dönse korku büyür. Sonunda kızıp feneri yere çarpar ve kırar. O anda sanki dünyayı aydınlatan büyük bir lambanın düğmesine basılmış gibi her taraf aydınlanır: Köprü düz bir yol, mezarlık yeşil bahçeler, canavarlar da evcil hayvanlar çıkar.
Temsilin anlamı şu: İki dağ hayatın başı ve sonu, köprü hayat yolu, sağ taraf geçmiş, sol taraf gelecek. O cep feneri ise kendine güvenen, sadece kendi bildiğine dayanan ve vahyi dinlemeyen benliktir. Benliğin cılız ışığıyla bakan biri geçmişi koca bir mezar, geleceği korkunç bir belirsizlik olarak görür. İman nuru ise aynı manzarayı bambaşka gösterir.
O cep feneri ise; hodbîn ve bildiğine îtimat eden ve vahy-i semâvîyi dinlemeyen enâniyet-i insaniyedir.
Sözler, Yirmiüçüncü Söz, Birinci Mebhas, İkinci Nokta
Yıldız böceği ile bal arısı
Videonun son bölümü Onyedinci Söz'ün sonundaki bir münacattan geliyor. İki küçük canlı karşılaştırılıyor: Yıldız böceği kendi minicik ışığına güvenir ve gecenin karanlığında kalır. Bal arısı ise kendine güvenmez, gündüzün güneşine yönelir ve bütün çiçekleri güneş ışığıyla parlarken görür.
İnsan da kendine ve benliğine dayanırsa yıldız böceği gibi olur. Varlığını, onu kendisine veren Yaratıcı'nın yolunda kullanırsa bal arısı gibi sonsuz bir aydınlığa kavuşur. Çünkü bu varlık zaten bizde bir emanettir. Asıl ticaret de budur.
Nasıl ki yıldız böceği, kendi ışıkçığına îtimat eder, gecenin hadsiz zulümâtında kalır. Bal arısı kendine güvenmediği için gündüzün güneşini bulur.
Sözler, Onyedinci Söz, Zeyl (Fârisî münâcâtın açıklaması)
Misafirlik şuuru günlük hayatta
- Sahibini unutma: Kaldığın yerin bir sahibi var. Yediğin, içtiğin, sahip olduğun her şey onun ikramı; teşekkür etmek misafirin ilk edebi.
- Geçici olana takılıp kalma: Telefon, araba, takipçi, unvan... Hepsi "kabir kapısına kadar". Kullan ama onlara esir olma.
- Kazancını götürebileceğin şeyden yap: Namaz, iyilik, ilim, güzel ahlak; misafirhaneden çıkarken yanında götürebildiğin şeyler bunlar.
- Kaybın varsa umut et: Sevdiğin birini kaybettiysen o bir son değil. Risale-i Nur'un ifadesiyle ölüm bir ayrılık değil, kavuşmadır.
- Benliğinin fenerine değil, imanın ışığına güven: Her şeyi kendi aklınla ve gücünle çözmeye çalışmak insanı yorar; Allah'a dayanmak yükü hafifletir.
Videoda neler var?
- 0:00 Giriş
- 0:42 Dünya bir misafirhane
- 3:08 Dünya seni kovacak
- 4:59 Ölüm bir vaizdir
- 7:10 İhtiyarlar Risalesi: Sevkiyat var
- 11:23 İki türlü misafir ve aziz çıkmanın üç şartı
- 14:45 Ticaret ve memuriyet: Dönüş O'nadır
- 19:21 Nereye gidiyorsun?
- 26:51 Benliğini at: Köprüdeki cep feneri
- 32:14 Yıldız böceği ile bal arısı: Asıl ticaret
Devamı için
Bu konu ilgini çektiyse şu yazılar da iyi gelebilir: Ölüm düşüncesi beni korkutuyor, Neden yaratıldım? ve aynı ders serisinden İnanmayanlar hayattan nasıl lezzet alıyor?
Yeni videoları kaçırmamak için YouTube kanalımıza abone olabilirsin. Bu soruları yüz yüze konuşmak istersen Salı ve Cuma günleri umumi derslerimize de bekleriz.
Sıkça sorulanlar
"Dünyada misafiriz" ne demek?
Dünyaya kalıcı olarak değil, kısa bir süre için geldiğimiz; burada sahip olduğumuz her şeyin bir emanet olduğu ve bir gün asıl yurdumuza döneceğimiz anlamına gelir. Risale-i Nur'da en şanslı insan, kendini misafir bilip misafirhane sahibinin istediği gibi yaşayan kişi olarak anlatılır.
Risale-i Nur'da dünya neye benzetilir?
Onyedinci Söz'de dünya bir misafirhaneye, gezici bir ticaret yerine ve geçici bir gezinti yerine benzetilir. Misafirhaneyi yapanın izni içinde yemek, içmek, şükretmek ve vakti gelince arkaya bakmadan çıkıp gitmek öğütlenir.
Köprüdeki cep feneri temsili neyi anlatır?
Sözler'in Yirmiüçüncü Söz'ünde geçer. Cep feneri, kendi bildiğine güvenen ve vahyi dinlemeyen benliği temsil eder. Onun cılız ışığıyla bakan geçmişi mezar, geleceği korkunç görür; iman nuru ise aynı manzarayı aydınlık ve güven veren bir hâlde gösterir.
Ölüm sevdiklerimizden ayrılmak mı?
İhtiyarlar Risalesi'nde, sevdiklerimizin çoğu zaten öteki âleme gitmiş olduğu için ölümün mümin için bir ayrılık değil, o dostlara kavuşmak olduğu anlatılır.
