Gelecek kaygısıyla nasıl baş edilir?

Gece yatağa yattın, ışığı kapattın. Tam uyuyacakken zihnin başladı: "Sınavı kazanamazsam? Kazansam da iş bulamazsam? Herkes bir yere varıyor, ben ne yapıyorum?" Bir saat sonra hâlâ tavana bakıyorsun.

Bu his bugün gençlerin en çok konuştuğu şeylerden biri. Sınavlar, iş hayatı, ekonomi, sosyal medyada sürekli önüne düşen başkalarının "başarı" hikâyeleri... Hepsi aynı soruyu büyütüyor: Benim geleceğim ne olacak?

Bu yazıda kaygıyı yok sayan kolay cevaplar vermeyeceğiz. Ama şunu baştan söyleyelim: Geleceği düşünmek kötü bir şey değil. Sorun, geleceğin bütün yükünü bugünün omzuna yüklemek.

Kaygı nereden geliyor?

• Belirsizlik:* Ne olacağını bilmemek, zihnin en sevmediği şeydir. Boşluğu en kötü ihtimallerle doldurur.
• Kıyas:* Başkalarının vitrinini kendi mutfağınla karşılaştırıyorsun. Onların yalnızca iyi anlarını görüyorsun.
• Kontrol isteği:* Her şeyi kendin halletmen gerektiğini düşünüyorsun. Halledemeyeceğin şeyler de olunca yük ağırlaşıyor.
• Bugünü kaçırmak:* Zihin yarında dolaşırken bugün yapılabilecek küçük adımlar yapılmadan kalıyor. Bu da kaygıyı besliyor.

Sabrını geleceğe harcama

Risale-i Nur'da Lem'alar'ın İkinci Lem'a'sında çok sade bir tespit var: İnsana verilen sabır gücü, eğer geçmişe ve geleceğe dağıtılmazsa, başına gelen şeye yeter. Ama insan geçmişin acılarını tekrar tekrar düşünüp geleceğin henüz yaşanmamış sıkıntılarını şimdiden çekmeye başlayınca, bugüne güç kalmaz.

Aynı yerde Bediüzzaman, yüz gecedir uyuyamayan hasta bir zata şöyle der: Gelecek günler henüz gelmedi; Rabbinin rahmetine güven ve bu saati düşün.

Dövülmeden ağlamak

"Dövülmeden ağlama" sözü, gelecek kaygısının tam fotoğrafı. Henüz olmamış bir şeyin acısını bugün çekiyoruz. Hem de belki hiç olmayacak bir şeyin.

Aynı bölümde bir benzetme daha var: "Yarın aç kalacağım" diye bugün durmadan yiyip içmek ne kadar anlamsızsa, gelecekteki sıkıntıları bugünden çekmek de öyle. Yarının ekmeği yarın yenir.

Tevekkül: yükünü gemiye bırak

Burada akla şu soru gelebilir: "O zaman hiç plan yapmayayım mı, çalışmayayım mı?" Hayır. Risale-i Nur tevekkülü tam da bu yanlış anlamaya karşı açıklar. Sözler'deki Yirmi Üçüncü Söz'de tevekkülün sebepleri bütünüyle reddetmek olmadığı söylenir. Sebeplere sarılmak, yani çalışmak, ders çalışmak, başvuru yapmak, bir nevi fiilî duadır. Sonucu ise yalnız Allah'tan beklemek ve O'ndan bilmektir.

Aynı yerde güzel bir hikâye var: İki adam ağır yüklerle büyük bir gemiye biner. Biri yükünü gemiye bırakır, üstüne oturup rahat eder. Öteki "Ben güçlüyüm, yükümü kendim taşırım" der ve yolculuk boyunca yükü sırtında ve başında taşır. Gemi ikisini de aynı yere götürür. Fark yalnızca birinin yolculuğu rahat, ötekininki yorgunlukla geçer.

Gelecek kaygısı çoğu zaman o ikinci adamın hâlidir. Zaten taşınmakta olan bir yükü, bir de kendi omzunda taşımaya çalışmak.

Bu akşam deneyebileceğin 6 adım

1. Kaygını yaz. Seni korkutan şeyleri bir kâğıda tek tek yaz. Zihinde dev gibi görünen bir korku, kâğıda yazınca çoğu zaman bir iki cümleye iner.

2. İkiye ayır. Yazdıklarının yanına iki işaret koy: Bugün bunun için yapabileceğim bir şey var mı? Varsa küçük bir adım yaz. Yoksa onu dua listene taşı.

3. Bugünün adımını at. Bir sayfa çalışmak, bir başvuru formu açmak, bir hocaya mesaj atmak... Küçük de olsa bir adım, saatlerce düşünmekten daha çok rahatlatır.

4. Gerisini bırak. Elinden geleni yaptıktan sonra sonucu düşünüp durmak, gemide yükü sırtında taşımaktır. "Tevekkeltü alallah" de ve yükü bırak.

5. Ekranı sınırla. Gece yatmadan önce başkalarının hayatlarına bakmak kaygıyı büyütür. Telefonu yataktan uzak bir yere koy.

6. Namaz ve dua. Beş vakit namaz, günü beş parçaya böler ve her parçada yükü bir kez daha bırakma fırsatı verir. Kısa bir dua bile "Bu iş benim elimde değil" demenin en güzel yoludur.

Yalnız taşıma

Kaygıyı tek başına taşımak onu büyütür. Bir arkadaşla, bir ağabeyle ya da bir ders halkasında konuşmak, "Bunu bir tek ben yaşıyorum" duygusunu kırar. Çoğu zaman yanındakinin de aynı soruları sorduğunu görürsün.

YouTube kanalımızda bu konuya yakın bir video da var: Neden Bu Kadar Yorgunsun? Sana Ait Olmayan Yüklerden Kurtulma Rehberi. Bursa'daysan salı ve cuma günleri herkese açık umumi derslerimize de bekleriz. Ayrıntılar Bursa'da Risale-i Nur dersleri yazımızda.

Kaygın bazen günlük hayatını ciddi şekilde zorlaştırıyorsa, uyku ve iştahını uzun süre bozuyorsa, bir uzmana danışmaktan çekinme. Bu da bir sebebe sarılmaktır ve tevekküle aykırı değildir.