Dua ediyorum ama olmuyor: Duam neden kabul olmuyor?

Defalarca dua ettin ama istediğin olmadı mı? Her duaya cevap verildiğini ama cevabın her zaman istediğin şeyin aynısı olmadığını Risale-i Nur'dan sade bir dille anlattık.

Maksat 114 5 dk okuma

Belki bir sınav için, belki hasta bir yakının için defalarca dua ettin. Olmadı. Sonra içinden şu geçti: "Duam neden kabul olmuyor? Allah beni duymuyor mu, yoksa ben mi yanlış yapıyorum?" Bu soruyu soran ilk kişi değilsin; Risale-i Nur'da da neredeyse aynı kelimelerle soruluyor.

Duymak başka, istediğini vermek başka

Yirmi Üçüncü Söz'de itiraz açıkça dile getirilir: "Birçok defa duâ ediyoruz, kabûl olmuyor." Oysa Kur'an "Rabbiniz şöyle buyurdu: Bana dua edin, kabul edeyim." (Mü'min Sûresi, 60) diyor. Cevap şöyle başlar:

Cevap vermek ayrıdır, kabûl etmek ayrıdır. Her duâ için cevap vermek var; fakat kabûl etmek, hem aynı matlûbu vermek Cenâb-ı Hakk’ın hikmetine tâbidir. Meselâ; hasta bir çocuk çağırır: “Yâ hekim! Bana bak.” Hekim: “Lebbeyk” der. “Ne istersin?” cevap verir. Çocuk: “Şu ilâcı ver bana.” der. Hekim ise, ya aynen istediğini verir, yâhut onun maslahatına binâen ondan daha iyisini verir, yâhut hastalığına zarar olduğunu bilir, hiç vermez.

Sözler, Yirmi Üçüncü Söz, Birinci Mebhas, Beşinci Nokta

Hasta bir çocuk doktoru çağırıyor. Doktor "Lebbeyk", yani "Buyur, buradayım" diyor. Bu cevaptır ve her çağrıya verilir. Ama istenen ilacı verip vermemek doktorun bilgisine kalmış. Matlûb, yani istenen şey, ya aynen verilir, ya çocuğun maslahatı, yani yararı için daha iyisi verilir, ya da zararlıysa hiç verilmez. Hiç vermeyen doktor bile çocuğu duymuş, onun iyiliğini istemiştir.

Kur'an da aynı şeyi söyler: "Ben çok yakınım. Bana dua ettiği vakit dua edenin dileğine karşılık veririm." (Bakara Sûresi, 186). Risale'ye göre bu cevap, insanın "vahşet ve kimsesizlik dehşetini" yakınlığa çevirir. Yani dua ettiğin an yalnız değilsin.

"Olmadı" mı, "daha iyisi verildi" mi?

Aynı fikri Mektubat'ta başka bir hasta örneğiyle görürsün:

Hasta bal ister; tabib-i hâzık, sıtması için sulfato verir. “Tabip beni dinlemedi” denilmez. Belki âh u fîzarını dinledi, işitti, cevap da verdi; maksûdun iyisini yerine getirdi.

Mektubat, Yirmi Dördüncü Mektup, Birinci Zeyl, Üçüncü Nükte

Hasta bal istiyor; tabib-i hâzık, yani işini bilen doktor, sıtmasına karşı sulfato denen ilacı veriyor. Bal tatlıdır ama sıtmayı geçirmez. Doktor hastanın âh u fîzarını, yani inleyişini, yakarışını duymuş; istediğinin en iyisini, iyileşmeyi vermiş.

Aynı yerde bir örnek daha var: Biri erkek evlat ister, Allah ona Hazret-i Meryem gibi bir kız evlat verir. Burada "Duâsı kabûl olunmadı" denilmez; "Daha evlâ bir sûrette kabûl edildi" denilir. Evlâ, daha hayırlı demek. Bazen de insan dünyası için ister, duası ahireti için kabul edilir.

Bir hadiste de, içinde günah ya da akrabalık bağını koparma isteği olmayan bir dua için Allah'ın şu üç şeyden birini mutlaka vereceği anlatılır: "Ya duasını dünyada hemen kabul eder ya onun mükafatını ahirete saklar ya da duası nispetinde bir kötülüğü ondan uzaklaştırır." (Ahmed b. Hanbel, Müsned). Yani hiçbir dua boşa gitmiyor; sadece senin beklediğin paketle gelmeyebiliyor.

Dua bir sipariş değil, kulluk

Bir adım daha atalım. Yirmi Üçüncü Söz duanın asıl ne olduğunu da anlatır:

Hem, duâ bir ubûdiyettir. Ubûdiyet ise; semerâtı uhreviyedir. Dünyevî maksatlar ise; o nev'i duâ ve ibâdetin vakitleridir. O maksatlar, gayeleri değil. Meselâ: Yağmur namazı ve duâsı bir ibâdettir. Yağmursuzluk, o ibâdetin vaktidir.

Sözler, Yirmi Üçüncü Söz, Birinci Mebhas, Beşinci Nokta

Ubûdiyet kulluk demek; semerâtı uhreviyedir, yani meyvesi ahirettedir. Bunu namaz vaktine benzetebilirsin: Akşam namazını güneş batsın diye kılmazsın; güneşin batması o namazın vaktidir. Senin derdin de duanın vakti. Sıkıştığın an, Allah'a yönelme vaktinin geldiği andır.

Bu yüzden belâ dua ettiğin hâlde geçmiyorsa Risale "Duâ kabûl olmadı." dememeyi, bunun yerine "Duânın vakti kazâ olmadı." demeyi öğretir; yani duanın vakti daha bitmedi. Duayı bir sipariş formu gibi doldurup teslim tarihini de kendimiz yazınca iş karışıyor. Risale'nin tarifi başka: "Tedbiri O’na bırakmalı. Hikmetine îtimat etmeli." Yani nasıl ve ne zaman olacağını O'na bırak, hikmetine güven.

Acele konusunda bir hadis çok açık: "Herhangi biriniz acele etmediği müddetçe duası kabul edilir." (Buhârî ve Müslim). Müslim'deki rivayette acelenin ne olduğu da anlatılır ve bu neredeyse senin cümlen: Kul "Defalarca dua ettim, ama Rabbimin duamı kabul ettiğini görmedim." der. Böylece (duasının hemen kabul edilmediğini görünce) usanır ve dua etmeyi bırakır. Asıl kayıp, istediğinin gecikmesi değil; dua etmeyi bırakmak.

İçinde hâlâ dua etme isteği varsa, bu da bir işaret. Risale'de aktarılan Farsça bir sözle: "Eğer vermek istemeseydi, istemek vermezdi."

Hem iste hem çalış

Dua yalnız dille olmaz. Sınava çalışmak, tedaviye gitmek, iş başvurusu yapmak da bir duadır. Risale buna duâ-yı fiilî, yani davranışla yapılan dua der:

Meselâ: Esbâba teşebbüs, bir duâ-yı fiilîdir. (…) Hattâ çift sürmek, hazine-i rahmet kapısını çalmaktır. Bu nev'i duâ-yı fiilî; Cevvâd-ı Mutlak’ın isim ve ünvânına müteveccih olduğundan, kabûle mazhariyeti ekseriyet-i mutlakadır.

Sözler, Yirmi Üçüncü Söz, Birinci Mebhas, Beşinci Nokta

Esbâba teşebbüs, sebeplere sarılmak demek. Tarlayı süren çiftçi, rahmet hazinesinin kapısını çalıyor; Cevvâd-ı Mutlak, yani sınırsız cömert olan Allah'a yöneldiği için bu duanın kabulü çoğu zaman görülür. Ama çalışmak dil ile duanın yerini tutmaz, dua da çalışmanın yerini tutmaz.

Duanın kabul şartları ve vakitleri

Dille edilen duanın da kolaylaştırıcıları var. Mektubat'ta bir mümin kardeşe en güzel nasıl dua edileceği sorulduğunda bunlar sayılır; kendi duan için de fikir verir: önce istiğfar, yani bağışlanma dilemek; duanın başında ve sonunda salavat; Kur'an'da ve hadiste gelen dualar; hulûs, yani samimiyet ve kalp huzuru. Kardeşine onun yokluğunda dua etmek de listede. Vakit olarak namazın sonu, Cuma, şühûr-u selâse, yani üç aylar ve leyâli-i meşhûre, yani Regaib Kandili gibi meşhur geceler anılır. Örnek verilen dualardan biri Kur'an'dandır: "Ey Rabbimiz! Bize dünyada da iyilik ver, ahirette de iyilik ver. Bizi cehennem azabından koru!" (Bakara Sûresi, 201).

Toparlarsak

Duan duyuldu. Her duaya cevap var; ama cevap her zaman istediğin şeyin aynısı olmuyor. Bazen aynen, bazen daha hayırlısı, bazen ahirette veriliyor; bazen de dert sürüyor, çünkü duanın vakti daha bitmedi. Sen kendi payına düşeni yap: çalış, sebeplere sarıl, sonra acizliğini bilerek iste ve gerisini O'nun hikmetine bırak. Risale'nin bu bölümü bitirirken dediği gibi, dua "hazine-i rahmetin anahtarı". O anahtarı elinden bırakma.

Devamı için

Kanalımızda bu soruya yakın kısa bir video da var: Neden İstediğimiz Şeyler Hemen Gerçekleşmez? Beklerken ümidin sarsıldıysa Ümidimi kaybettim, buradan nasıl çıkarım? yazısı da sana iyi gelebilir.

Bu soruları yüz yüze konuşmak istersen Salı ve Cuma günleri umumi derslerimize de bekleriz.

Yeni videoları kaçırmamak için YouTube kanalımıza abone olabilirsin.

YouTube kanalımıza abone ol

Sıkça sorulanlar

Duam neden kabul olmuyor?

Risale-i Nur'a göre cevap vermek ile kabul etmek ayrıdır: Her duaya cevap verilir, istenen şeyin aynen verilmesi ise Allah'ın hikmetine bağlıdır. Hasta çocuk ile doktor örneğindeki gibi istenen ya aynen verilir, ya daha iyisi verilir, ya da zararlıysa hiç verilmez.

Kabul olmayan dua boşa mı gider?

Hayır. Risale'ye göre istenen aynen gelmediğinde duanın kabul olmadığı söylenmez; daha hayırlı bir şekilde kabul edildiği söylenir. Bir hadiste de içinde günah ya da akrabalık bağını koparma isteği olmayan bir duaya Allah'ın ya dünyada hemen karşılık verdiği, ya mükafatını ahirete sakladığı, ya da duası nispetinde bir kötülüğü uzaklaştırdığı anlatılır.

Duada acele etmek ne demek?

Hadiste, "Defalarca dua ettim, ama Rabbimin duamı kabul ettiğini görmedim." deyip usanmak ve dua etmeyi bırakmak olarak anlatılır. Asıl kayıp istediğinin gecikmesi değil, dua etmeyi bırakmaktır.

Duanın kabul şartları nelerdir?

Mektubat'ta bir mümin kardeşe en güzel nasıl dua edileceği sorulduğunda istiğfar, duanın başında ve sonunda salavat, Kur'an'da ve hadiste gelen dualar, samimiyet ve kalp huzuru sayılır. Vakit olarak namazın sonu, Cuma, üç aylar ve Regaib Kandili gibi meşhur geceler anılır.

Dua ettiysem çalışmama gerek var mı?

Var. Sebeplere sarılmak Risale'de duâ-yı fiilî, yani davranışla yapılan dua olarak anlatılır ve bu duanın kabulü çoğu zaman görülür. Ama çalışmak dil ile duanın yerini tutmaz, dua da çalışmanın yerini tutmaz.

Bu konuları birlikte konuşalım

Salı ve cuma günleri Altınşehir'deki merkezimizde herkese açık derslerimize bekleriz. Merak ettiğiniz bir şey varsa bize yazın ya da arayın.