Risale okurken anlamadığım yerde ne yapmalıyım?

Kitabı açtın, okumaya başladın. İlk paragraf güzel gitti. Sonra öyle bir cümleye geldin ki üç satır sürüyor, içinde dört tane bilmediğin kelime var ve sonunda ne dediğini hiç anlamadın. Bir daha okudun, yine olmadı. Üçüncüde kitabı kapatıp şöyle düşündün: "Galiba bu kitap bana göre değil."

Hemen kapatma. Bu yaşadığın şeyi Risale-i Nur okuyan hemen herkes yaşadı. Yıllardır okuyanlar da hâlâ bazı yerlerde duruyor, tekrar okuyor, soruyor. Anlamadığın bir yere takılmak yanlış yolda olduğunu göstermez. Okumaya gerçekten başladığını gösterir.

Bu yazıda takıldığın yerde ne yapabileceğini adım adım anlatıyoruz. Hiç başlamadıysan önce Risale-i Nur okumaya nereden başlanır? yazımıza göz atabilirsin.

Neden anlamıyorum? Üç sebep

• Kelimeler:* Risale-i Nur yaklaşık bir asır önce yazıldı. Bugün az kullandığımız Arapça ve Farsça kökenli kelimeler sık geçiyor. Bazen sorun cümlede değil, içindeki tek bir kelimededir.
• Uzun cümleler:* Bir cümlenin içinde birkaç fikir iç içe olabilir. Asıl yüklem (cümlenin ne dediği) çoğu zaman en sonda gelir. Ortada kaybolunca bütün cümle anlaşılmaz gibi görünür.
• Konunun derinliği:* Bazı bölümler iman, kâinat ve insan üzerine çok derin meseleleri anlatır. Bunlar tek okumada açılmayabilir. Bunda senin bir eksiğin yok, konunun doğası böyle.

Takıldığın anda: 7 adım

Anlamadığın bir yere geldiğinde sırayla şunları dene. Çoğu zaman ilk üç adımda düğüm çözülür.

1. Dur ve sesli oku. Cümleyi yavaşça, sesli oku. Sessiz okurken gözün kelimeleri atlayabilir. Sesli okuyunca cümlenin nerede durduğunu, neyi vurguladığını duyarsın.

2. Cümleyi parçala. Uzun cümleyi virgüllerden ve "ve" bağlaçlarından böl. Önce ana fikri bul: Kim, ne yapıyor, ne oluyor? Sonra aradaki açıklamaları teker teker yerine koy. Bir kâğıda üç dört kısa cümle olarak yeniden yazmak çok işe yarar.

3. Bilmediğin kelimeye bak, ama hepsine değil. Cümlenin anlamını taşıyan bir iki kelimeyi lügatten bul. Her kelimede durursan okumanın akışı kopar. Bazen tek bir kelimenin anlamını öğrenmek bütün paragrafı açar.

4. Paragrafın sonuna kadar oku. Risale-i Nur çoğu zaman önce bir fikir söyler, ardından onu açar, bir örnek ya da temsil getirir. Anlamadığın cümlenin açıklaması belki iki satır aşağıdadır.

5. İşaretle ve devam et. Hâlâ açılmadıysa kenarına küçük bir soru işareti koy ve yoluna devam et. Bir cümlede yarım saat takılı kalmak, okumayı tamamen bırakmana yol açabilir.

6. Ertesi gün tekrar oku. Bir gece uyuduktan sonra aynı satıra döndüğünde, dün kapalı gelen cümle çoğu zaman bugün açılır. Arada okuduğun diğer bölümler de bağlamı tamamlar.

7. Sor. İşaretlediğin yeri bilen birine sor ya da bir derse götür. Tek başına saatlerce uğraşacağın bir cümle, birlikte okunduğunda birkaç dakikada açılabilir.

Kelime sorunu: lügatle barışmak

Başta her sayfada onlarca yeni kelime görmek gözünü korkutabilir. İyi haber şu: Risale-i Nur'da aynı kelimeler tekrar tekrar geçer. Birkaç hafta düzenli okuduktan sonra sık geçen kelimelerin çoğunu artık lügate bakmadan tanıdığını fark edeceksin.

Bunu hızlandırmanın yolu küçük bir kelime defteri tutmak. Lügatten baktığın her kelimeyi, geçtiği cümleyle birlikte yaz. Sadece kelimenin karşılığını yazmak yerine cümleyle birlikte yazmak, onu aklında çok daha iyi tutar.

Bazı baskılarda kelimelerin anlamı sayfanın altında verilir. Yeni başlıyorsan böyle bir baskıyla okumak işini kolaylaştırır. Telefonda bir lügat açık tutmak da iyi bir yol, ama okurken bildirimleri kapatmayı unutma. Yoksa bir kelimeye bakmak için açtığın telefon seni yarım saat başka yerlere götürebilir.

Temsilleri kaçırma

Risale-i Nur zor meseleleri anlatırken sık sık temsil kullanır: kısa bir hikâye, bir benzetme, iki kişinin yolculuğu ya da bir askerin hâli gibi. Sözler'in ilk bölümleri bunun güzel örnekleriyle doludur.

Soyut bir cümlede takıldığında hemen ardından gelen temsile dikkat et. Önce hikâyeyi anla, sonra hikâyenin hangi fikri anlattığını kendine sor. Çoğu zaman o soyut cümle, temsili anladığın anda yerine oturur. Temsili kendi hayatından bir örnekle yeniden anlatmayı dene. Bunu yapabiliyorsan konuyu anlamışsın demektir.

Bütün bölümü anlamadıysam?

Bazen tek bir cümle değil, koca bir bölüm kapalı gelir. Bu durumda kendini zorlama. O bölümü şimdilik bırakıp daha kısa ve daha anlaşılır bir bölüme geçmek tamamen normal. Bir süre sonra döndüğünde aynı sayfaların sana farklı göründüğünü göreceksin. Çünkü arada okudukların sana bir zemin kazandırmış olacak.

"Anlamadan okumak boşa mı?" diye de düşünebilirsin. Hayır. Her okuyuşta bir şey kalır: bir cümle, bir duygu, bir soru. Bugün yarım anladığın bir sayfa, yarın tam anlayacağın bir sayfanın hazırlığıdır. Risale-i Nur'u yıllardır okuyanların çoğu, aynı bölümü her okuyuşta yeniden keşfettiğini anlatır.

Önemli olan anlamaya niyetli ve samimi okumak. Okumaya başlamadan önce Allah'tan anlayış istemek, pek çok okuyucunun vazgeçmediği bir alışkanlıktır.

Takılınca yapılmaması gerekenler

• Kendini suçlamak:* "Ben anlayamam" demek yerine "Henüz anlamadım" de. Arada büyük fark var.
• Her kelimede durmak:* Akışı kaybedersin. Önce genel anlamı yakala, ayrıntıya sonra dön.
• Hızlanmak:* Anlamadığın yeri hızlıca geçip sayfa saymak sana bir şey kazandırmaz. Az oku, anlayarak oku.
• Tek başına kesin hüküm vermek:* Emin olmadığın bir yeri kendi kafana göre yorumlayıp öyle kalmak yerine, bilen birine danış.
• Bırakıp gitmek:* Zor bir bölüm bütün kitabın zor olduğu anlamına gelmez. Daha kolay bir bölüme geç ama okumayı bırakma.

En kısa yol: birlikte okumak

Risale-i Nur geleneğinde okumanın en yaygın biçimi birlikte okumaktır. Bir ders halkasında biri okur, diğerleri dinler. Anlaşılmayan yer konuşulur, örnek verilir. Senin sorduğun soru çoğu zaman yanındakinin de sormaya çekindiği sorudur. Bunun faydalarını ders halkası ve sohbetin faydaları yazımızda ayrıntılı anlattık.

Bursa'daysan defterindeki soru işaretlerini bize getir. Maksat 114'te her salı ve cuma günü herkese açık umumi derslerimizde birlikte okuyoruz. Ayrıntılar için Bursa'da Risale-i Nur dersleri yazımıza bakabilirsin. Bursa'da değilsen YouTube kanalımız @maksat114bursa'daki derslerle başlayabilirsin.

Bugün dene: 15 dakikalık okuma

İlk 5 dakika: Kısa bir bölüm seç ve yavaşça, mümkünse sesli oku. Anlamadığın yerlere küçük bir işaret koy.

Sonraki 5 dakika: İşaretlediğin cümlelerden birini seç. Parçala, anahtar kelimesini lügatten bul, kendi cümlelerinle bir kâğıda yaz.

Son 5 dakika: Bölümün sana ne söylediğini bir iki cümleyle özetle. Seni en çok etkileyen cümleyi defterine geçir.

Yarın aynı bölümü bir kez daha oku. Dün kapalı gelen yerlerin bir kısmının açıldığını göreceksin. Kalanları da bir derse ya da bilen birine götür. Anlamadığın bir yer okumanın sonu değil. Çoğu zaman en çok şey öğrendiğin yer orasıdır.