Ailemle anlaşamıyorum, ne yapmalıyım?

Eve geliyorsun ve beş dakika sonra yine aynı tartışma: ders, telefon, arkadaşlar, geç saat, gelecek planları... Kapıyı kapatıp odana çekiliyorsun ve içinden geçen tek cümle: "Beni hiç anlamıyorlar."

Bu, gençlikte çok yaşanan bir şey. Sen büyüyorsun, kendi fikirlerin oluşuyor; annen baban ise seni hâlâ korumaya çalışıyor. İki taraf da aslında iyi niyetli, ama dil farklı.

Bu yazıda "Hep anne baba haklıdır" demeyeceğiz. Ama şunu konuşacağız: Bu ilişki neden bu kadar değerli ve zor anlarda bile nasıl korunabilir?

Dünyanın en yüksek hakikati

Bediüzzaman Said Nursî, Mektubat'taki Yirmi Birinci Mektup'u tamamen anne baba hakkına ayırır. Orada çok net bir cümle kurar: Dünyada en yüksek hakikat, anne babanın evlatlarına olan şefkatidir. En büyük hak da bu şefkate karşılık onlara gösterilen saygıdır.

Nedeni de basit: Onlar hayatlarını, büyük bir zevkle senin hayatın için harcıyorlar. Uykusuz geceler, yorgunluklar, kaygılar... Çoğunu sen hatırlamıyorsun bile.

"Öf" bile deme

Mektup, İsrâ Sûresi'ndeki şu âyetlerle başlar ve Bediüzzaman bu âyetin anne babaya şefkati beş ayrı yönden istediğini söyler:

Anlaşmazlık olabilir, saygısızlık olmamalı

Dikkat edersen âyet "Onlarla hiç anlaşmazlığa düşme" demiyor. Ama nasıl konuşacağımızı söylüyor: "Öf" demeden, azarlamadan, güzel sözle. Yani fikir ayrılığı olabilir; önemli olan saygının kaybolmaması.

Ayrıca âyetteki dua çok anlamlı: "Küçükken beni nasıl yetiştirdilerse..." Onlara kızdığın anda bu cümleyi hatırlamak, öfkeyi yumuşatır.

Evin bereketi

Aynı mektupta Bediüzzaman, evdeki yaşlı anne baba ya da akrabanın o eve bereket getirdiğini, belaları uzaklaştırdığını söyler. Ve gençlere bir uyarı yapar: Ölmezsen sen de yaşlanacaksın. Amel neyse karşılığı da odur; sen anne babana saygı göstermezsen, senin çocukların da sana göstermeyecektir.

Mektubun sonunda Mustafa Çavuş adında birinden bahseder. Onun hem dininde hem dünyasında başarılı olmasının sırrını sonradan anlamıştır: Anne babasının hakkına tam olarak riayet etmesi.

Pratikte ne yapabilirsin?

• Sakin bir an seç: Tartışmanın ortasında değil, ortalık sakinken konuş. "Bu konuyu seninle konuşmak istiyorum" demek bile çok şey değiştirir.
• Onların kaygısını duy: "Geç gelme" cümlesinin arkasında çoğu zaman "Sana bir şey olacak diye korkuyorum" vardır.
• Sesini yükseltme: Haklı olsan bile bağırarak söylenen söz duyulmaz. Âyetteki "güzel söz" burada işe yarar.
• Küçük şeylerle başla: Bir çay demlemek, bir işi sormadan yapmak, akşam yanlarına oturmak. İlişki büyük konuşmalardan çok küçük jestlerle düzelir.
• Dua et: Onlar için dua etmek, kalbini de yumuşatır. Âyetteki duayı ezberleyebilirsin.

Bir not

Anne babaya saygı, her şeye boyun eğmek demek değil. Allah'a isyan olan bir şeyde itaat edilmez; ama yine de saygıyla, güzel sözle karşı çıkılır. Evde şiddet, ağır ihmal ya da seni tehlikeye sokan bir durum varsa bunu tek başına taşımaya çalışma; güvendiğin bir büyüğe, öğretmenine ya da bir uzmana mutlaka anlat.

Aile içi ilişkiler üzerine Çocuklara Kur'an ve iman nasıl anlatılır? yazımız da anne babalar için. Konuşmak istersen Bursa'daki merkezimizin kapısı açık. Bize ulaş.